Kształty słów, zdań i książek.
Refleksje po lekturze książki Roberta Bringhursta
Elementarz stylu w typografii


Spotkanie promujące książkę w formie wykładów i prezentacji
Roberta Olesia i Andrzeja Tomaszewskiego


20 maja 2008 o godzinie 18.00
w sali kinowej Akademickiego Centrum Kultury UMCS,
Lublin, ul. Radziszewskiego 16


Robert Oleś
Wstęp do projektowania książek
– wykład i prezentacja.

W ramach wykładu Roberta Olesia pt. Wstęp do projektowania książek zostaną omówione zagadnienia z zakresu m.in. czytelności tekstu, tworzenia układu stron, elementów budowy liter, doboru i łączenia krojów pisma. Szczegółowe tematy zawarte są w poniższym spisie:

-  Co wpływa na czytelność tekstu?
-  Klasyczne proporcje stronic.
-  Kanon późnośredniowieczny, a Biblia Gutenberga.
-  Siatki Raúla Mario Rosarivo w projektowaniu proporcji kolumny i klasyczne proporcje stronic omówione przez Bringhursta w Elementarzu stylu w typografii.
-  Tryton a norma ISO 216, czyli proporcje stronic, a interwały muzyczne.
-  Renesansowa oszczędność środków i konsekwencja w doborze wielkości i stopnia pisma.
-  Czy warto stosować kapitalikowe cyfry rzymskie na przykładzie dzieła Kopernika De Revolucionibus Orbium Coelestium Libri VI (Norymberga 1543).
-  Późnośredniowieczny kanon, a norma ISO 216.
-  Klasyczne proporcje układu kolumny tekstu we współczesnej książce.
-  Jak rozumieć interlinię względną i bezwzględną?
-  Dobór interlinii do kroju pisma.
-  Szerokość łamu, a wielkość odstępu międzywyrazowego.
-  Register w układzie symetrycznym i asymetrycznym.
-  Skład na dwóch interliniach.
-  Inicjał włamany, jak to się robi.
-  Elementy budowy liter.
-  Płynność pisma pochyłego.
-  Przejrzystość struktury tekstu w rzędach tytułów i wyróżnieniach, a struktura gramatyczna rodziny jednego kroju.
-  Cyfry arabskie czytane w pionie i poziomie, kapitaliki kapitały z kolumny Trajana i plakatów filmowych z Hollywood.
-  Dewaluacja klasyfikacji pism drukarskich PN i DIN.
-  Dobór i łączenie krojów pisma na podstawie analizy struktury i geometrii liter z pominięciem historycznych powiązań.

Prezentacja Roberta Olesia zawiera 176 slajdów – teoretycznych ilustracji praktycznej wiedzy dla redaktorów, korektorów, grafików i projektantów książek, typografów, projektantów pism i operatorów DTP.



Andrzej Tomaszewski
O projektowaniu typograficznym na podstawie konkretnych publikacji

– wykład i prezentacja.

Prelekcje Andrzeja Tomaszewskiego dotyczą całego procesu pracy nad książką – od pomysłu publikacji do wysłania do drukarni. Porusza w nich sprawy redakcyjno-merytoryczne, ale głównie w kontekście związku treści i formy publikacji. Prelekcja i sekwencja slajdów pokazuje proces myślenia projektanta książki – ścieżki, którymi chodzą jego myśli. Zgodnie z prośbą i sugestią kuratora spotkania, Andrzej Tomaszewski opowie również krótko o powstaniu i znaczeniu książki Adriana Frutigera Człowiek i jego znaki, której był redaktorem polskiego wydania dokonanego przez Wydawnictwa Do i Optima.

Na prezentację Andrzeja Tomaszewskiego złożą się dwie lub trzy serie slajdów. Jedna seria dotyczy jednej publikacji, z których każda jest efektowna graficznie, ale ma odmienny charakter: książka naukowa, czasopismo literackie, album okolicznościowy. Prezentacja jest pretekstem do opowieści rozwijającej się wg następującego schematu:

-  pomysł publikacji i jej założenia wydawnicze,
-  uzgodnienia z autorem i wydawcą,
-  analiza materiału otrzymanego od wydawcy (struktura tekstów, rodzaj i jakość ilustracji),
-  założenia poligraficzne i materiałowe (papier, płótno, farby itp.),
-  projektowanie poszczególnych elementów - o tym, rzecz jasna, najwięcej,
-  przygotowanie pracy do realizacji w drukarni.









Robert Bringhurst
Urodzony 16 października 1946 roku w Los Angeles. Typograf, projektant i poeta. Jest również tłumaczem z języka greckiego, chińskiego i rdzennych języków północnoamerykańskich. Studiował architekturę, lingwistykę i fizykę w Instytucie Technologii w Massachusett oraz literaturę porównawczą i filozofię na Uniwersytecie w Utah. Uczył literatury, historii sztuki oraz historii typografii na wielu amerykańskich uniwersytetach. Bringhurst jest autorem „Elementarza stylu w typografii”, który został okrzyknięty „Biblią typograficzną”. Książkę przetłumaczono na kilka języków. Autorowi udało się świetnie połączyć prezentację klasycznych zasad dobrej typografii z własnymi, subiektywnymi spostrzeżeniami. Znajdziemy tu krótki zarys historii drukarstwa, zasady projektowania układu stronicy, porady dotyczące doboru krojów pism, analizę kilkudziesięciu popularnych krojów pism drukarskich, opisy przeróżnych znaków pisarskich, w tym liter alfabetu wraz ze znakami diakrytycznymi wielu języków, przegląd sylwetek najważniejszych projektantów i producentów pism drukarskich, a także szczegółowe uwagi na przeróżne tematy związane z redakcją tekstu, jego składem i łamaniem, kompozycją i projektowaniem.


Robert Oleś
Typografią zajmuje się 1989 roku. Od 2005 roku wykłada typografię książki na Akademickim Kursie Typografii AKT przy Uniwersytecie Stefana Wyszyńskiego w Warszawie, oraz podstawy edytorstwa i typografię dla słuchaczy Podyplomowych Studiów Edytorstwa i Rynku Książki w Warszawskiej Wyższej Szkole Humanistycznej im. Bolesława Prusa na oraz prowadzi autorskie szkolenia w zakresie typografii książki. Swoje artykuły o typografii publikuje w 2+3D. Właściciel Pracowni Autorskiej Design Plus w Krakowie, zajmującej się projektowaniem, redagowaniem i przygotowaniem do druku publikacji. Pracownia wykonuje książki i inne publikacje dla Wydawnictwa Czarne, Znak, WL, Wydawnictwa Otwartego, muchaniesiada.com, Instytutu Książki i wielu innych. Od 2007 Pracownia rozpoczęła wydawanie książek o typografii, z których pierwszą było wydanie „Elementarza stylu w typografii” Roberta Bringhursta.


Andrzej Tomaszewski
Typograf, redaktor i poligraf. Pisuje artykuły w branżowej prasie drukarsko-wydawniczej. Jest autorem „Leksykonu pism drukarskich” [Krupski, 1996], tomu „Inwentarium poligrafii. Pismo drukarskie” [Ossolineum, 1989] oraz haseł o tematyce graficzno-drukarskiej w leksykonach i encyklopediach kilku wydawców. Zredagował też i opracował graficznie wydaną przez Wydawnictwo Do książkę Adriana Frutigera „Człowiek i jego znaki”. Jest również autorem wydanej w Wydawnictwie Do książki „Zapiski książkoroba”, w której umieścił wybór 44 tekstów z lat 1995-2006 spośród ponad 200 opublikowanych przez niego do tej pory.



Spotkanie realizowane w cyklu ARTBOOK, sztuka czytana, organizowane przez Galerię KONT (ACK UMCS), kurator spotkania Zbigniew Sobczuk, współpraca: Magda Linkowska, wsparcie organizacyjne: Paulina Sadowska, projekt plakatu: Małgorzata Rybicka.